Rangel Vultsjanov

84, Bulgarije, 30 september, doodsoorzaak onbekend

Bulgaars regisseur, scenarioschrijver en acteur. Uitgeroepen tot de grootste Bulgaarse regisseur van de 20^ste eeuw, lid van de European Film Academy. Twee van zijn films maakten deel uit van de competitie op een toonaangevend festival: Parvi oerok/First Lesson (coproductie met de Sovjet-Unie; samen met Vladimir Petrov, 1960) in Cannes en Sledovateljat i gorata/Judge and the Forest (1975) in Berlijn. Zijn komedie Za kude putuvate/Where Are You Going? (1986) haalde in Cannes de sectie Un certain regard.

Studeerde in 1953 af als theaterregisseur aan de Nationale Academie voor Theater en Film, werkte enige tijd (1970-72) in Tsjecho-Slowakije. Filmdebuut als acteur in Trevoga/Alarm (Zachari Zjandov, 1951), als regisseur van een lange speelfilm met Na malkija ostrov/On a Small Island (1958). Voorts onder meer Slantzeto i sjankata/Sun and Shadow (1962), Ezop/Aesop (over de fabeldichter Aesopus; 1970) en Posledni zjelanija/Last Wishes (1982). Vader van actrice Ani Vultsjanova.

Anthony Hinds

91, Engeland, 30 september, natuurlijke dood

Engels producent, studiochef en scenarist, het laatste altijd onder het pseudoniem John Elder. Zoon van juwelier en komiek William Hinds, die onder de naam Will Hammer in 1934 de gelijknamige filmproductiemaatschappij oprichtte (samen met de Spanjaard Enrique Carreras). In 1946 ging Hinds jr. voor Hammer werken en speelde als producent en scenarioschrijver een cruciale rol in de transformatie van obscuur producent van B-films naar een toonaangevende horrorstudio. Zo bedacht hij om uit kostenoverwegingen te gaan draaien in leegstaande landhuizen en verwierf hij de bioscooprechten van een BBC-serie, die bewerkt tot film onder de titel The Quatermass Xperiment/The Creeping Unknown (Val Guest, 1954) een grote hit werd.

Eerste productie voor Hammer: Who Killed Van Loon? (Gordon Kyle en Lionel Tomlinson, 1948). Voorts onder neer Celia (Francis Searle, 1949), What the Butler Saw (Godfrey Grayson, 1950), Man in Black (Searle, 1950), Cloudburst (Searle, 1952), The Last Page (Terence Fisher, 1962), Wings of Danger (Fisher, 1952), Stolen Face (Fisher, 1952), The Gambler and the Lady (Patrick Jenkins, 1952), The Flanagan Boy (Reginald Le Borg, 1953), The Saint’s Return (Seymour Friedman, 1953), 36 Hours (Montgomery Tully, 1953), The House Across the Lake (Ken Hughes, 1954), Five Days (Tully, 1954), The Glass Cage/The Glass Tomb (Tully, 1955), X: The Unknown (Leslie Norman, 1956), The Curse of Frankenstein (Fisher, 1957), Quatermass 2 (Guest, 1957), The Camp on Blood Island (Guest, 1958), Dracula/Horror of Dracula/De nachtmerrie van Dracula (Fisher, 1958),

The Revenge of Frankenstein (Fisher, 1958), The Hound of the Baskervilles (Fisher, 1959), The Stranglers of Bombay (Fisher, 1959), The Brides of Dracula (Fisher, 1960), Paranoiac (Freddie Francis, 1963), The Damned (Joseph Losey,, 1963), Fanatic/Die! Die! Darling (Silvio Narizzano, 1965), The Lost Continent (Michael Carreras en Norman, 1968) en Journey to Midnight (Roy Ward Baker en Alan Gibson, 1968). Hinds produceerde en schreef (onder pseudoniem) voor Hammer The Curse of the Werewolf (Fisher, 1961), The Phantom of the Opera (Fisher, 1962), The Kiss of the Vampire (Don Sharp, 1963) en The Evil of Frankenstein (Francis, 1964). Daarnaast schreef hij Captain Clegg (Peter Graham Scott, 1962), The Reptile (John Gilling, 1966), Rasputin: The Mad Monk (Sharp, 1966), The Mummy’s Shroud (Gilling, 1967), Frankenstein Created Woman (Fisher, 1967), Dracula Has Risen from the Grave (Francis, 1968), Taste the Blood of Dracula/Het bloed van Dracula (Peter Sasdy, 1970), Scars of Dracula (Ward Baker, 1970), Frankenstein and the Monster from Hell (Fisher, 1973), The Ghoul (Francis, 1975) en Legend of the Werewolf (Francis, 1975).

Cristel Braak

53, München, 29 september, eierstokkanker

Nederlands actrice, fotomodel en assistent-regisseur, soms als Christel Braak. Speelde een hoofdrol in twee Nederlandse speelfilms: ze was een door Derek de Lint seksueel wakker gekuste boekverkoopster met bril in de verfilming van Jan Wolkers’ Kort Amerikaans (Guido Pieters,1978)

en de tegenspeelster van Hugo Metsers sr. in de geflopte smokkelfilm Zwarte Ruiter (Wim Verstappen, 1983). Kort voor haar speelfilmdebuut was de gedeeltelijk in Tanzania opgegroeide Braak al ontdekt door de Britse fotograaf van blote jonge meisjes David Hamilton. Ze zou een rol hebben gespeeld in zijn korte film Cap d’Agde (1977), maar op die titel zijn nu alleen nog kalenders van Hamiltons hand te vinden. Braak was een tijdje in trek en speelde ook veel televisierollen: als dochter van ijsverkopers Ton van Duinhoven en Ina van Faassen in de comedyserie Cassata (Nico Knapper, 1979), tegenover Jeroen Krabbé en Hans van Tongeren in het korte tv-drama Het oponthoud (Eimert Kruidhof, 1982), het tv-drama over een sekte Maya (Emanuel Boeck, 1982) en de serie Herenstraat 10 (John van de Rest, 1983-84). Ook speelde ze in enkele Duitse films, met name Fabian (Wolf Gremm, 1983). Ze werkte sindsdien voornamelijk in Duitsland, veelal als scriptgirl of assistent-regisseur, met name van de langlopende tv-serie SOKO 5113 (2002-10).

Walter Schmidinger

80, Berlijn, 28 september, longontsteking

Oostenrijks acteur, sinds de jaren 80 vooral in Duitsland. In eerste instantie theateracteur, met enkele gedenkwaardige filmrollen. Speelde in de beide Duitse films van Ingmar Bergman, The Serpent’s Egg/Das Schlangenei (1977) en Aus dem Leben der Marionetten (1980). Speelfilmdebuut als politieman in Der Fußgänger (Maximilian Schell, 1973). Ook in Eiszeit (Peter Zadek, 1975), Deutschland im Herbst (diverse regisseurs, 1978), Geschichten aus dem Wienerwald (Schell, 1979), Der Bockerer (Franz Antel, 1981), Caspar David Friedrich – Grenzen der Zeit (Peter Schamoni, 1986), Der Passagier – Welcome to Germany (Thomas Brasch, 1988), Hanussen (István Szabó, 1988), Opernball (Urs  Egger, 1998) en als exorcist in Requiem (Hans-Christian Schmid, 2006).
 

Tuncel Kurtiz

77, Istanbul, 27 september, gevolgen van een val

Turks acteur, aanvankelijk vooral in het theater. Studeerde Engels. Verwierf internationale bekendheid door zijn samenwerking met de Koerdische regisseur en activist Yilmaz Güney, die bleef doorwerken vanuit de gevangenis. Zo was Kurtiz te zien tegenover Güney in Umut/Hoop (Güney en Serif Gören, 1970), het door Güney geschreven, vaak bekroonde (Gouden Luipaard, competitie Berlijn) Sürü/De kudde (Gören, 1979) en Duvar/De muur (competitie Cannes; Güney, 1983).

Filmdebuut in Seytanin usaklari/The Devil’s Servants (Ilhan Engin, 1964), eerste rol tegenover Güney in Üçünüzü de mihlarim (Bilge Olgaç, 1965). Voorts onder meer in Sokakta kan vardi/The Street Was Bloody (met Güney; Vedat Türkali, 1965), Krallar krali/King of Kings (met Güney; Olgaç, 1965), Ben öldükçe yasarim/I Live as Long as I Die (met Güney; Duygu Sagiroglu, 1965), Silahralin kanunu/Law of the Guns (met Güney; Yilmaz Atadeniz, 1966), Hudutlarin kanunu/Law of the Border (Lutfi Akad, 1966. restauratie 2011),  Çirkin kral/The Ugly King (met Güney; Atadeniz, 1966), At avrat silah/Horse, Woman and Gun (Güney, 1966), Bitmeyen yol (Sagiroglu, 1967), Otobüs (Tunç Okan, 1976),

Kanal (Erden Kiral, 1979), Bir ask ugruna (nationale filmprijs beste mannelijke bijrol; Tunca Yönder, 1994), Ask ölümden soguktur/Love Is Colder than Death (Canan Gerede, 1995), de kostuumfilm en nationale superhit Istanbul kanatlarimin altinda/Istanbul beneath My Wings (Mustafa Altioklar, 1996), Isiklar sönmesin (Reis Çelik, 1996), de festivalhit Tabutta rövasata/Somersault in a coffin (Dervis Zaim, 1996), Akrebin yolculugu/Clock Tower (Ömer Kavur, 1997), Hosçakal yarin/Goodbye Tomorrow (Çelik, 1998), Güz sancisi/Pains of Autumn (Tomris Giritlioglu, 2007), Siyah beyaz/Black and White (top-billed; Ahmet Boyacioglu, 2010) en Mutlu aile defteri (Nihat Durak, 2013).

 Ook in veel niet-Turkse films, zoals Turkse video in het Nederlandse drieluik Rotterdam (Gouden Kalf korte film; Otakar Votocek, 1984), maar ook het Duitse Kleiner Mann was tun (Ischi Madelsky en Klaus Werner, 1981), het Zweedse Kalabaliken i Bender (Mats Arehn, 1983), het Israëlische Hiuch Hagdi/The Smile of the Lamb (Zilveren Beer; Shimon Dotan, 1986), het Zweedse Livsfarlig film/Lethal Film (Suzanne Osten, 1988), de Zweedse spionagethriller Täcknamn Coq Rouge (Per Berglund, 1989), de tv-serie The Mahabharata (Peter Brook, 1989), het Zweedse Skyddsängeln/The Guardian Angel (Osten, 1990), het Oostenrijkse Zeit der Rache (top-billed; Anton Peschke, 1990), het Duitse Die Hallo-Sisters (Ottokar Runze, 1990), het Italiaanse A cavallo della tigre (Carlo Mazzacurati, 2002), het Duits-Turkse Auf der anderen Seite (beste bijrol; Fatih Akin, 2007)  Regisseerde, schreef en speelde de hoofdrol van een filmregisseur in de Zweeds-Turkse coproductie Gül Hasan/Lyckliga vi… (1980).

John Calvert

102, Lancaster CA, 27 september, natuurlijke dood

Amerikaans goochelaar en acteur. Succesvol illusionist in theater, onder meer in Hollywood, Las Vegas en op Broadway. Werd soms als adviseur of hand double gevraagd, bij voorbeeld om valsspeler Clark Gable vingervlug te doen lijken in Honky Tonk (Jack Conway, 1941). Later ook filmacteur, bij voorbeeld in de hoofdrol van privédetective ‘the Falcon’ in drie films: Devil’s Cargo (John F. Link Sr., 1948), Appointment with Murder (Jack Bernhard, 1948) en Search for Danger (Bernhard, 1949).

Filmdebuut als illusionist in Bombardier (Richard Wallace en Lambert Hillyer, 1949), eerste dramatische rol in The Mark of the Whistler (William Castle, 1944). Voorts onder meer in Youth on Trial (Budd Boetticher, 1945), The Return of the Durango Kid (Derwin Abrahams, 1945), Ten Cents a Dance (Will Jason, 1945) en Gold Fever (tevens scenario, top-billed; Leslie Goodwins, 1952). Ook speelde Calvert de hoofdrol in de junglethriller Dark Venture (tevens productie, scenario en regie onder het doorzichtige pseudoniem John Trevlac, 1956).

A. C. Lyles

95, Los Angeles, 27 september, natuurlijke dood

Amerikaans producent, voluit Andrew Craddock Lyles Jr. Opgeklommen bij Paramount van loopjongen (als 10-jarige in 1928) via postkamer en publiciteitsafdeling tot producent, vooral van B-westerns en negen afleveringen van de tv-serie Rawhide (1959). Debuteerde als producent met Short Cut to Hell (James Cagney, 1957). Voorts onder meer Raymie (Frank McDonald, 1960), The Young and the Brave (Francis D. Lyon, 1963), Law of the Lawless (William F. Claxton, 1964), Young Fury (Christian Nyby, 1965), Black Spurs (R. G. Springsteen, 1965), Apache Uprising (Springsteen, 1965), Johnny Reno (Springsteen, 1966), Hostile Guns (Springsteen, 1967), Fort Utah (Lesley Selander, 1967), Arizona Bushwackers (Selander, 1968), Buckskin (Michael D. Moore, 1968) en Night of the Lepus (over gemuteerde reuzenkonijnen; Claxton, 1972).

Adviserend producent bij de tv-serie Deadwood (2005-06). Goede vriend van Ronald Reagan. Getrouwd geweest met actrice Martha Vickers.